5 rzeczy, których nie wiesz o kakao

Kakao wydaje się produktem, który znamy na wylot. Brązowy proszek z puszki, dodatek do ciasta, słodki napój z dzieciństwa. Tymczasem prawdziwe kakao — to z ziarna, minimalnie przetworzone — ma za sobą historię, która potrafi zaskoczyć nawet osoby uważające się za smakoszy. Było walutą. Pili je władcy. A spora część tego, co „wiemy" o jego przygotowaniu, okazuje się mitem. Zebraliśmy pięć faktów, które zmieniają perspektywę. Niektóre z nich sprawią, że już nigdy nie spojrzysz na kubek kakao tak samo.

Zacznijmy od podstawowego nieporozumienia. Kiedy mówimy „kakao", większość z nas ma na myśli proszek ze sklepowej półki — odtłuszczony, często alkalizowany, czasem dosładzany. To produkt mocno przetworzony, z którego po drodze usunięto sporą część tego, co w ziarnie najcenniejsze.

Prawdziwe kakao ceremonialne to coś zupełnie innego. To cała, zmielona masa z ziarna kakaowca — z zachowanym naturalnym masłem kakaowym, pełnią minerałów i związków aktywnych. Nie odtłuszczona, nie alkalizowana, bez dodatków. Inny skład, inny smak, inne działanie.

To trochę jak różnica między rozpuszczalną kawą w saszetce a świeżo zaparzoną kawą specialty. Niby ta sama nazwa — a w kubku dwa odrębne światy. I właśnie dlatego prawdziwego kakao nie porównuje się ceną do proszku z marketu. To po prostu inna kategoria.

To nie metafora. W cywilizacjach Mezoameryki — u Majów, a później Azteków — ziarna kakao pełniły funkcję pieniądza. Nie symbolicznie, lecz całkiem dosłownie: za garść ziaren można było kupić żywność, tkaniny czy codzienne sprzęty. Kakao było środkiem płatniczym, miarą wartości i formą daniny ściąganej przez władców.

Skoro coś działa jak pieniądz, to znajdą się i fałszerze. I rzeczywiście — podrabiano ziarna kakao, wydrążając łupiny i wypełniając je gliną lub ziemią, by uchodziły za pełnowartościowe. Trudno o lepszy dowód na to, jak cenny był to towar.

Kakao nie było wówczas napojem codziennym ani powszechnym. Sięgali po nie władcy, kapłani, wojownicy i elity — jako napój wyjątkowy, niemal święty. Nieprzypadkowo botaniczna nazwa kakaowca brzmi Theobroma cacao, co dosłownie znaczy „pokarm bogów". Dziś ten sam napój, niegdyś zarezerwowany dla nielicznych, możesz przygotować we własnej kuchni.

Nie każde ziarno kakaowca jest sobie równe. Światowy rynek opanowała odmiana Forastero — wydajna, odporna i tania, odpowiadająca za zdecydowaną większość globalnej produkcji. To z niej powstaje gros czekolad i proszków, które znasz ze sklepowej półki.

Na drugim biegunie stoi Criollo — nazywane „królem kakao". To odmiana najstarsza, najszlachetniejsza i najbardziej ceniona, a przy tym wyjątkowo rzadka: stanowi mniej niż kilka procent światowych zbiorów. Dlaczego tak mało? Bo Criollo jest delikatne, kapryśne i podatne na choroby, a krzewy dają niewielki plon. Przez lata ta odmiana balansowała wręcz na granicy wyginięcia.

Czym się odwdzięcza? Smakiem bez sobie równych — łagodnym, aromatycznym, pozbawionym ostrej goryczki i cierpkości typowej dla masowego kakao. To po nie sięgają najlepsi czekoladnicy świata. I to właśnie Criollo, uprawiane między innymi w Peru, było kakaem Majów i Azteków — tym samym, które nazwano „pokarmem bogów". Kiedy więc widzisz wyższą cenę za prawdziwe kakao, płacisz nie za markę, lecz za rzadkość i jakość, których po prostu nie da się wyprodukować masowo.

Wiele osób odstawia kawę przez nerwowość, kołatanie serca czy popołudniowy zjazd energii. I tu kakao ma do zaoferowania coś, czego kawa nie potrafi.

Za pobudzające działanie kakao odpowiada przede wszystkim teobromina, a nie kofeina (tej jest w nim naprawdę niewiele). A teobromina działa zupełnie inaczej: łagodniej, spokojniej i znacznie dłużej. Zamiast gwałtownego skoku i równie gwałtownego spadku dostajesz stabilną, równą energię — bez rozdygotania, bez przyspieszonego tętna, bez nagłego „dołka" godzinę później.

To dlatego coraz więcej osób zamienia poranną kawę właśnie na kubek kakao. Dostają to, czego szukali — skupienie i energię na start — ale w wersji, która nie obciąża układu nerwowego. Dla wielu to różnica między „nakręconym" a „skupionym i spokojnym".

Na koniec coś, co wykracza poza energię i smak. Kakao od wieków kojarzone jest z poprawą nastroju — i nie jest to wyłącznie poetycka przenośnia.

W ziarnie kakaowca kryje się cała wiązanka związków łączonych z dobrym samopoczuciem. Jest magnez, który wspiera odprężenie i pomaga rozładować napięcie. Są naturalne substancje, które organizm wykorzystuje w procesach związanych z nastrojem i odczuwaniem przyjemności. Do tego dochodzi łagodne, długotrwałe działanie teobrominy. Razem składa się to na charakterystyczne uczucie spokojnej przyjemności, które wiele osób opisuje po kubku dobrego kakao.

Nie chodzi o spektakularny efekt z dnia na dzień — kakao nie jest lekarstwem i nie zastąpi troski o zdrowie. Ale ten moment ciepła, skupienia i przyjemności, połączony z naturalnym wsparciem dla nastroju, sprawia, że picie kakao staje się dla wielu codziennym, małym rytuałem dla siebie. Czymś więcej niż tylko napojem.

Teobromina zamiast kofeiny. Szlachetne Criollo. Historia sięgająca tysięcy lat. Prawdziwe kakao to nie kolejny modny napój — to powrót do korzeni, w najlepszym możliwym wydaniu.

Jeśli chcesz przekonać się, czym różni się prawdziwe kakao ceremonialne od proszku z półki, sprawdź ofertę w manufakturze Prawdziwe Kakao. Wybierz swoje pierwsze ziarno i zaparz napój, który kiedyś pili wyłącznie władcy.