Seminarium naukowe „Dziedzictwo pasterskie Orawy. Tradycja, Źródła, Interpretacje"

26 czerwca 2026 roku w Domu Ludowym w Lipnicy Wielkiej odbyło się seminarium naukowe „Dziedzictwo pasterskie Orawy. Tradycja, Źródła, Interpretacje”, zorganizowane w ramach jubileuszowego 50. Święta Pasterskiego. Wydarzenie zgromadziło naukowców, etnografów, regionalistów, przedstawicieli instytucji kultury oraz mieszkańców zainteresowanych historią, kulturą i współczesnym znaczeniem pasterstwa na Orawie.

Seminarium uroczyście otworzył Wójt Gminy Lipnica Wielka Mateusz Lichosyt, podkreślając, że pasterstwo jest jednym z najcenniejszych elementów dziedzictwa kulturowego regionu i zasługuje na dalsze badania oraz popularyzację.

Spotkanie rozpoczęło się od otwarcia wystawy poświęconej 50-letniej historii Święta Pasterskiego oraz promocji publikacji „50 lat Święta Pasterskiego. Między polaną a sceną – opowieść o pasterskiej Orawie”, podsumowującej pół wieku historii wydarzenia. Autorami publikacji są: Karolina Kowalczyk, Robert Kowalczyk i Marcin Kowalczyk. Prowadzący seminarium Robert Kowalczyk, krótko przedstawił historię i znaczenie Święta Pasterskiego.

W części naukowej prof. dr hab. Ewa Kocój przedstawiła referat poświęcony szałasowi pasterskiemu jako ważnemu symbolowi kultury Karpat, ukazując jego znaczenie nie tylko jako miejsca pracy, lecz także jako przestrzeni budującej tożsamość pasterską i lokalną tradycję.

Następnie prof. dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel mówiła o współczesnych praktykach pasterskich jako ważnym elemencie dziedzictwa i tożsamości mieszkańców polskich Karpat, wskazując na ich rolę w zachowaniu ciągłości kulturowej oraz budowaniu więzi z górskim krajobrazem.

Dr Małgorzata Kiereś zwróciła uwagę na mniej znane i często zapomniane aspekty pasterskiego wędrowania, przedstawiając je z perspektywy etnografa oraz ukazując bogactwo doświadczeń i znaczeń związanych z dawnymi szlakami pasterskimi.

Z kolei Małgorzata Jaszczołt zaprezentowała refleksję nad pasterstwem widzianym z perspektywy instytucjonalnej i osobistej, wskazując na współczesne wyzwania związane z ochroną i wspieraniem tej formy dziedzictwa.

Muzyczny akcent seminarium stanowił koncert tradycyjnej muzyki węgierskiej w wykonaniu: Gyulai Farkas Gábor – skrzypce, flet pasterski, Gyulai Árpád Márton – koboz, Polgár Dénes – drumla, podkreślający wspólne korzenie kultury pasterskiej krajów karpackich.

W kolejnym wystąpieniu Jan Karpiel Bułecka i Marcin Kowalczyk zabrali uczestników w podróż przez dźwiękowy świat pasterzy Karpat, opowiadając o tradycyjnych instrumentach – od trombity po piszczałki – oraz ich znaczeniu w codziennym życiu pasterzy i kulturze góralskiej.

Seminarium zakończył panel dyskusyjny „Przyszłość dziedzictwa pasterskiego na Orawie”, prowadzony przez Józefa Michałka, podczas którego rozmawiano o możliwościach ochrony, dokumentowania i popularyzacji pasterskich tradycji w zmieniającej się rzeczywistości społecznej i gospodarczej.

Na zakończenie, w imieniu Wójta Gminy Lipnica Wielka Mateusza Lichosyta, głos zabrał Sekretarz Gminy Jan Kuliga, który podziękował prelegentom, gościom oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia. Wyraził wdzięczność za wysoki poziom merytoryczny seminarium oraz podkreślił, że troska o dziedzictwo pasterskie jest wspólną odpowiedzialnością kolejnych pokoleń. Następnie oficjalnie zamknął obrady seminarium.

Wydarzenie odbyło się w ramach projektu dofinansowanego z programu Kultura Ludowa Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wydarzenie odbyło się w ramach drugiego dnia Jubileuszowego 50. dnia Święta Pasterskiego, którego organizatorami są: Wójt i Rada Gminy Lipnica Wielka oraz Gminne Centrum Kultury w Lipnicy Wielkiej.

Współorganizatorzy imprezy: Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi oraz Powiat Nowotarski.

Partnerzy imprezy: Województwo Małopolskie, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Grupa Robocza Biełase Serce Orawy, Gminna Biblioteka Publiczna w Lipnicy Wielkiej, Muzeum Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej, Nadleśnictwo Nowy Targ, Babiogórski Park Narodowy, Stowarzyszenie ART Orawa.

fot. Łukasz Sowiński