Światowy Dzień Walki z Rakiem - profilaktyka ratuje życie

4 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Rakiem. To okazja do przypomnienia, jak ważna jest profilaktyka nowotworowa i regularne badania, które mogą uratować zdrowie i życie.

Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje bezpłatne programy profilaktyczne dotyczące raka jelita grubego, raka piersi oraz raka szyjki macicy. Badania są dostępne bez skierowania i dla wielu osób nie wiążą się z żadnymi kosztami.

Jak podkreśla dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie Elżbieta Fryźlewicz Chrapisińska, decyzja o regularnym wykonywaniu badań profilaktycznych ma ogromne znaczenie. Programy NFZ umożliwiają wczesne wykrycie choroby nowotworowej, a to znacznie zwiększa skuteczność leczenia. Wystarczy jeden krok i jedna decyzja o wykonaniu badania.

Profilaktyka raka jelita grubego opiera się na badaniu kolonoskopowym. Jest ono szczególnie istotne, ponieważ nowotwór ten rozwija się często przez wiele lat bez wyraźnych objawów, najczęściej z łagodnych zmian takich jak polipy. Z programu mogą skorzystać kobiety i mężczyźni w wieku od 50 do 65 lat, którzy nie wykonywali kolonoskopii w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Badanie jest dostępne także dla osób w wieku od 40 do 49 lat, jeśli w najbliższej rodzinie występował rak jelita grubego. W Małopolsce program realizuje 30 placówek, a w 2025 roku skorzystało z niego blisko 13 340 mieszkańców regionu.

W profilaktyce raka szyjki macicy kluczową rolę odgrywa nowoczesna diagnostyka. Od 2025 roku w programie finansowanym przez NFZ dostępny jest test HPV HR z genotypowaniem, który pozwala wykryć zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku. W razie potrzeby wykonywana jest także cytologia na podłożu płynnym. Program skierowany jest do kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Klasyczna cytologia nadal pozostaje dostępna i wykonywana jest raz na trzy lata przy prawidłowym wyniku. W Małopolsce badania realizuje ponad 200 gabinetów ginekologicznych i położnych mających umowę z NFZ. W ubiegłym roku z programu skorzystało około 52 tysięcy kobiet.

Profilaktyka raka piersi obejmuje mammografię, która pozwala wykryć zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie. Program przeznaczony jest dla kobiet w wieku od 45 do 74 lat i umożliwia wykonanie badania raz na dwa lata. Mammografia jest bezpłatna, nie wymaga skierowania i nie wiąże się z długim oczekiwaniem. W 2025 roku z badania skorzystało ponad 94 tysiące Małopolanek. Dużą rolę odgrywają mammobusy, które docierają do mniejszych miejscowości i wsi, ułatwiając dostęp do diagnostyki. Tylko w lutym na terenie województwa zaplanowano 75 postojów mobilnych pracowni.

Od stycznia uproszczono także rejestrację na badania profilaktyczne dla kobiet. Zapisy na mammografię oraz badania w ramach profilaktyki raka szyjki macicy są dostępne przez Internetowe Konto Pacjenta oraz aplikację mojeIKP. Po zalogowaniu wystarczy skorzystać z zakładki E rejestracja, wybrać odpowiedni program, wskazać miejsce i termin badania oraz potwierdzić wizytę. Cały proces zajmuje kilka minut.

Światowy Dzień Walki z Rakiem to dobry moment, aby zadbać o siebie i swoich bliskich. Regularne badania profilaktyczne finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia dają realną szansę na wczesne wykrycie nowotworów i skuteczne leczenie.