Kolejny raz 2 miliony złotych na wypas kulturowy – Małopolska wspiera kulturowy wypas owiec

Zarząd Województwa Małopolskiego ogłosił IV edycję konkursu „Małopolski wypas kulturowy – ekstensywne metody gospodarowania, jako ekologiczny sposób zachowania bioróżnorodności i krajobrazu w 2025 r.”.

Inicjatywa, która już od kilku lat wspiera powrót do tradycyjnej gospodarki pasterskiej, zyskała duże uznanie i ponownie otrzyma solidne wsparcie finansowe – w tym roku pula środków wynosi także 2 mln zł.

Województwo Małopolskie słynie z malowniczych krajobrazów, które przez wieki kształtowała działalność człowieka, a w szczególności pasterstwo. To właśnie wypas owiec prowadzony przez baców i juhasów pozwalał utrzymać otwarte przestrzenie pastwisk i łąk, bogatych w cenne gatunki roślin. W ostatnich dekadach zmiany w rolnictwie i wyludnianie terenów górskich doprowadziły do zanikania tych obszarów – nieużytkowane pastwiska zaczęły zarastać, a unikalne zbiorowiska roślinne stopniowo zanikały.

Aby temu zapobiec, Małopolska konsekwentnie wspiera działania mające na celu ochronę bioróżnorodności i zachowanie kulturowego charakteru regionu. Kluczową rolę odgrywa właśnie wypas kulturowy, który łączy ekologię z tradycją. Dzięki ekstensywnemu gospodarowaniu, łąki i hale nie są porzucane, a jednocześnie nie podlegają nadmiernej eksploatacji. Przywrócenie pasterstwa to także wsparcie dla regionalnych hodowców i propagowanie dziedzictwa Podhala.

Wypas kulturowy owiec to nie tylko kwestia ochrony przyrody, ale także istotny element tożsamości mieszkańców Karpat. W 2022 roku bacowanie zostało oficjalnie wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. To potwierdzenie, że tradycja pasterstwa, sięgająca XIV wieku stanowi fundament życia społeczności góralskich – zarówno pod względem gospodarczym, jak i kulturowym. Bacowie nie tylko wypasają owce, ale także wytwarzają tradycyjne sery, takie jak oscypek czy bryndza, przekazując umiejętności kolejnym pokoleniom.

W ramach konkursu wypas owiec musi odbywać się na terenach wskazanych w regulaminie, a na każdy hektar pastwiska przypadać powinno od 5 do 10 owiec. Dodatkowo dla każdego obszaru wypasowego konieczne jest zaangażowanie przynajmniej jednego bacy. To ścisłe zasady, ale dzięki nim program skutecznie wspiera rozwój pasterstwa i zachowanie równowagi w ekosystemie.

Dotychczas w ramach trzech edycji konkursu z budżetu Samorządu Województwa Małopolskiego przekazano na ten cel już blisko 6 mln zł. Tegoroczna edycja daje kolejną szansę na pozyskanie środków przez organizacje pozarządowe – oferty można składać do 6 marca 2025 roku. Szczegółowe informacje na temat zasad uczestnictwa dostępne są w regulaminie konkursu, a mapy przedstawiające obszary objęte wypasem można znaleźć na oficjalnej stronie Mapy Małopolski.

Dzięki programowi Małopolski Wypas Kulturowy tradycyjne pasterstwo ma szansę przetrwać i rozwijać się mimo dynamicznych zmian gospodarczych i społecznych. To nie tylko inwestycja w ochronę krajobrazu, ale także krok w stronę popularyzacji ekologicznych metod gospodarowania i wzmacniania lokalnej tożsamości.

Inicjatywa pokazuje, że Małopolska potrafi łączyć nowoczesność z tradycją, dbając o przyrodę i kulturę regionu. Warto śledzić rozwój programu i wspierać działania, które przyczyniają się do zachowania unikalnego dziedzictwa Karpat.