Kontrowersje wokół prób zmiany statutu Wspólnoty Leśnej 8 Wsi

Coroczne zebrania komisji lasowych w miejscowościach należących do Wspólnoty Leśnej Uprawnionych 8 Wsi z siedzibą w Witowie w tym roku przebiegają w wyjątkowo napiętej atmosferze. Powodem jest propozycja zmiany statutu wspólnoty, a dokładnie pierwszego paragrafu, który według części uprawnionych może całkowicie zmienić charakter funkcjonowania jednej z największych wspólnot gruntowych w Polsce.

Obowiązujący obecnie statut określa wspólnotę jako podmiot powołany do zagospodarowania gruntów leśnych i innych nieruchomości stanowiących współwłasność mieszkańców ośmiu miejscowości: Cichego, Czarnego Dunajca, Chochołowa, Dzianisza, Witowa, Wróblówki, Podczerwonego i Koniówki.

Proponowana zmiana zakłada zastąpienie obecnego zapisu określeniem: „Spółka do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową”. To właśnie ten fragment wzbudza największe emocje wśród części udziałowców.

Kontrowersje wzbudza też fakt, że sposób zmiany statutu wprowadzany jest bez wcześniejszych konsultacji ze współwłaścicielami i poprawkę wprowadza się bez komisji statutowej.

Wspólnota liczy około 2100 uprawnionych współwłaścicieli. To mieszkańcy poszczególnych miejscowości posiadający udziały we wspólnych gruntach i lasach. Zarząd oraz osoby kierujące wspólnotą reprezentują ich interesy i odpowiadają za bieżące funkcjonowanie całej struktury.

Część uprawnionych otwarcie sprzeciwia się proponowanym zmianom. Obawiają się, że nowe zapisy mogłyby ograniczyć rolę współwłaścicieli i doprowadzić do stopniowego przejęcia realnej kontroli nad majątkiem wspólnoty przez wąską grupę osób zarządzających. Mogłoby to doprowadzić do "przewłaszczenia" udziałów.
Mieszkańcy podkreślają jednocześnie, że sama reforma funkcjonowania wspólnoty jest potrzebna. Wśród najczęściej pojawiających się postulatów wymieniają wprowadzenie kadencyjności prezesa, zarządu oraz stanowisk kierowniczych. Jak wskazują, obecnie osoby wybierane podczas zebrań wiejskich, w których uczestniczy jedynie część uprawnionych, podejmują decyzje dotyczące majątku całej wspólnoty.

Kontrowersje od lat budzi także sposób rozdysponowywania drewna pozyskiwanego z terenów wspólnoty. Według części mieszkańców przydziały powinny być rozdzielane proporcjonalnie do liczby uprawnionych w poszczególnych miejscowościach. Pojawiają się jednak pytania o zasady przyznawania drewna oraz o to, dlaczego jedni otrzymują większe przydziały, inni mniejsze, a część uprawnionych nie otrzymuje ich wcale.

Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że wielu udziałowców od lat nie mieszka już na Podhalu. Część przebywa poza granicami kraju, głównie w Stanach Zjednoczonych. Istnieją także udziały o nieuregulowanym statusie prawnym po śmierci właścicieli.

Niektórzy uprawnieni sygnalizują również brak pełnej przejrzystości w kwestii niewykupionego drewna. Pytają między innymi, czy wszyscy współwłaściciele są informowani o przydziałach oraz co dzieje się z drewnem, które nie zostaje odebrane.

Dodatkowe emocje budzą finanse wspólnoty związane z obsługą ruchu turystycznego w rejonie Doliny Chochołowskiej. Wspólnota zarządza terenami wzdłuż doliny i prowadzi między innymi sprzedaż biletów wstępu. Według szacunków Tatrzańskiego Parku Narodowego Dolinę Chochołowską odwiedza rocznie od około 700 tysięcy do nawet 1 miliona turystów. Z przedstawianych sprawozdań wynika, że dochody z biletów przy opłacie wynoszącej 10 złotych miały wynieść około 2,8 miliona złotych. Część uprawnionych zastanawia się, czy rozliczenia prowadzone są prawidłowo. Jednak należy zaznaczyć, że darmowe wejścia mają mieszkańcy miejscowości należących do wspólnoty. Z opłat zwolnieni są także wszyscy posiadający Kartę Dużej Rodziny.

Wspólnota Leśna Uprawnionych Ośmiu Wsi w Witowie należy do największych i najbardziej znanych wspólnot gruntowych w Polsce. Jej historia sięga początku XIX wieku. W 1821 roku gospodarze z podhalańskich miejscowości wykupili rozległe tereny leśne należące wcześniej do monarchii austriackiej. Przez kolejne dziesięciolecia mieszkańcy prowadzili wieloletnie spory sądowe o potwierdzenie praw własności do lasów.

Dziś wspólnota zarządza terenami obejmującymi między innymi część Doliny Chochołowskiej, Doliny Lejowej oraz lasy w rejonie Magury Witowskiej. Łączna powierzchnia gruntów wynosi około 3 tysięcy hektarów, z czego ponad 2200 hektarów znajduje się w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Wspólnota prowadzi działalność związaną z gospodarką leśną, pozyskiwaniem drewna, utrzymaniem polan, obsługą ruchu turystycznego oraz infrastrukturą turystyczną. 

Spór dotyczący zmian w statucie pokazuje, że wokół funkcjonowania wspólnoty narasta coraz więcej pytań dotyczących sposobu zarządzania jednym z największych wspólnych majątków na Podhalu.

Zbulwersowani sytuacją uprawnieni, zadają pytanie w czyim interesie jest i jaką podstawę prawną ma dzisiejsza próba zmiany statutu, czy to jest rzeczywiście w interesie uprawnionych, czy tylko i wyłącznie w interesie wąskiej grupy ludzi zarządzających dziś wspólnotą.