Apteczka pierwszej pomocy w firmie - co decyduje o jej rzeczywistej użyteczności?

Wypadek w pracy rzadko zdarza się w dogodnym miejscu i momencie. Skaleczenie przy maszynie, oparzenie w zapleczu technicznym czy uraz podczas pracy magazynowej wymagają szybkiej reakcji, dlatego samo posiadanie pudełka z opatrunkami nie rozwiązuje problemu. Liczy się to, czy wyposażenie jest kompletne, dostępne i dostosowane do zagrożeń występujących w danym miejscu. Dobrze przygotowana apteczka pierwszej pomocy jest więc częścią całego systemu reagowania na wypadki. Jej zawartość, lokalizacja i sposób kontroli mają bezpośrednie przełożenie na to, jak sprawnie można wykorzystać ją w sytuacji wymagającej pomocy.

Charakter zagrożeń w biurze jest inny niż w warsztacie, magazynie, hali produkcyjnej czy zakładzie korzystającym z substancji chemicznych. Z tego powodu nie istnieje jeden uniwersalny zestaw odpowiedni dla każdego przedsiębiorstwa. Różnić może się zarówno ilość potrzebnych materiałów, jak i sposób przechowywania oraz rozmieszczenie apteczek.

Ogólne przepisy BHP wymagają od pracodawcy zapewnienia sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy oraz środków potrzebnych do jej udzielania. Przewidują także apteczki w poszczególnych wydziałach lub oddziałach zakładu pracy. Ich liczbę, rozmieszczenie i wyposażenie ustala się w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzaju i nasilenia występujących zagrożeń.

W praktyce oznacza to, że w niewielkim biurze wystarczający może być jeden łatwo dostępny punkt, natomiast rozległy zakład podzielony na hale, magazyny i pomieszczenia techniczne może wymagać kilku odpowiednio rozmieszczonych zestawów. Droga do najbliższej apteczki nie powinna prowadzić przez pół obiektu.

Typowa apteczka zawiera przede wszystkim materiały umożliwiające zabezpieczenie ran oraz ochronę osoby udzielającej pomocy. W zestawach spotyka się między innymi kompresy, bandaże, plastry, rękawiczki jednorazowe, chusty trójkątne, koce ratunkowe, nożyczki oraz środki pomocne podczas resuscytacji.

Znaczenie poszczególnych elementów najlepiej widać podczas konkretnego zdarzenia. Przy głębszym skaleczeniu potrzebny jest odpowiedni opatrunek, a nie kilkanaście niewielkich plastrów. Przy konieczności zabezpieczenia poszkodowanego do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa może przydać się koc termiczny. Rękawiczki pomagają natomiast ograniczyć bezpośredni kontakt z krwią i innymi płynami ustrojowymi.

Podstawowy zestaw może obejmować:

• sterylne kompresy, opatrunki indywidualne, bandaże i plastry;

• rękawiczki jednorazowe oraz maseczkę lub ustnik do sztucznego oddychania;

• chustę trójkątną, koc ratunkowy i zimny kompres;

• nożyczki pozwalające szybko przeciąć odzież albo materiał opatrunkowy;

• instrukcję pierwszej pomocy, która pozostaje dostępna razem z wyposażeniem.

Sama liczba elementów nie świadczy jednak o przydatności apteczki. Znacznie ważniejsze jest dopasowanie jej składu do miejsca, w którym będzie wykorzystywana.

W opisach gotowych zestawów często pojawiają się oznaczenia DIN 13164, DIN 13157 czy DIN 13169. Są to niemieckie normy techniczne wykorzystywane jako punkt odniesienia przy określaniu składu wyposażenia. DIN 13164 kojarzona jest przede wszystkim z zestawami do pojazdów, DIN 13157 występuje między innymi w apteczkach przeznaczonych do mniejszych zakładów pracy, natomiast DIN 13169 opisuje bardziej rozbudowany zakres materiałów.

Oznaczenie DIN ułatwia porównanie zestawów, ale nie zastępuje oceny zagrożeń. Apteczka z wkładem DIN 13157 może odpowiadać potrzebom jednego przedsiębiorstwa, a w innym wymagać dodatkowego wyposażenia albo zastosowania większej liczby punktów pierwszej pomocy.

Różnice między zestawami dotyczą nie tylko liczby opatrunków, lecz także ich przeznaczenia i formy całej apteczki. W sklepie internetowym Hurtownia i Sklep BHP i PPOŻ dostępne są apteczki pierwszej pomocy w wariantach obejmujących między innymi zestawy zakładowe i samochodowe, wkłady oraz materiały do uzupełniania wyposażenia. Poszczególne rozwiązania zebrano tutaj: https://sklepbhpippoz.pl/pl/menu/apteczka-pierwszej-pomocy-179.html

Dobrze wyposażony zestaw zamknięty w szafce, do której nikt nie ma szybkiego dostępu, podczas wypadku traci dużą część swojej użyteczności. Miejsce przechowywania powinno być widoczne, właściwie oznaczone i znane pracownikom. W dużych obiektach pomocne są dodatkowe oznaczenia kierunkowe prowadzące do punktu pierwszej pomocy.

Przepisy wymagają również, aby przy apteczkach znajdowały się instrukcje dotyczące udzielania pierwszej pomocy oraz wykazy pracowników wyznaczonych do ich obsługi. Na każdej zmianie obsługa punktów i apteczek powinna być powierzona osobom przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy.

Znaczenie ma także forma samej obudowy. Apteczka ścienna zapewnia stałe, łatwe do zapamiętania miejsce. Walizka lub torba umożliwia natomiast przemieszczenie całego zestawu tam, gdzie doszło do zdarzenia. W rozległym magazynie albo na terenie wykonywania prac mobilnych takie rozwiązanie może być praktyczniejsze niż powrót po materiały do odległego pomieszczenia.

Wyposażenie pierwszej pomocy nie jest zestawem, który można zamknąć i pozostawić bez kontroli przez kilka lat. Część produktów ma określony termin ważności, opakowania mogą ulec uszkodzeniu, a pojedyncze elementy bywają zużyte bez późniejszego uzupełnienia. W efekcie na pierwszy rzut oka kompletna apteczka może w krytycznej chwili nie zapewnić potrzebnych materiałów.

Podczas okresowej kontroli dobrze sprawdzić:

• zgodność zawartości z wykazem wyposażenia oraz brakujące elementy;

• terminy ważności produktów sterylnych i stan ich opakowań;

• stan rękawiczek, opatrunków i pozostałych środków ochronnych;

• czytelność instrukcji oraz oznaczenia miejsca przechowywania;

• możliwość szybkiego dostępu bez przeszkód i konieczności szukania klucza.

Kontrolę dobrze przeprowadzać również po każdym użyciu zestawu. Jeśli podczas drobnego zdarzenia wykorzystano jedynie rękawiczki, kompres i bandaż, zazwyczaj nie ma potrzeby wymiany całej apteczki. Wystarczy uzupełnić brakujące materiały lub wymienić wkład, jeśli większa część zawartości została zużyta albo jej termin przydatności dobiega końca.

Sprawna pierwsza pomoc zaczyna się więc wcześniej niż w momencie wypadku. Odpowiednie rozmieszczenie zestawów, kompletne wyposażenie, regularna kontrola i przygotowani pracownicy sprawiają, że apteczka nie jest jedynie obowiązkowym elementem wyposażenia, lecz realnym narzędziem wykorzystywanym wtedy, gdy liczą się pierwsze minuty.