Zaginiony film o podhalańskim weselu odnaleziony po latach. Teraz zobaczymy go w Zakopanem

Nakręcony w 1961 roku w Chicago film „Góralskie wesele” przez lata uchodził za bezpowrotnie utracony. Ocalona kopia trafi teraz na polski ekran. 12 września w Kinie Sokół w Zakopanem odbędzie się jego pierwsza polska projekcja.

Historia filmu zaczęła się w 1961 roku, w chicagowskiej dzielnicy Pilsen. To właśnie tam mieszkali wówczas liczni emigranci z Podhala. Kilkoro związanych z regionem Górali postanowiło zrobić coś, co w tamtych czasach było niemałym wyzwaniem, samodzielnie zrealizować film dokumentujący podhalańskie wesele.

Tak powstało „Góralskie wesele”, dziś uznawane za najstarszy znany pełnometrażowy filmowy zapis tradycyjnego wesela podhalańskiego. Produkcją i reżyserią zajęli się Ludwina Ról-Łuszczkowa, Antonina Błazończyk oraz Jerzy De Belina.

Film nie był szeroko rozpowszechniany. W latach 60. pokazano go zaledwie kilka razy w Chicago, a do Polski nigdy nie trafił. Z czasem ślad po nim zaginął i przez wiele lat „Góralskie wesele” figurowało jako film utracony.

Przełom nastąpił dopiero w 2024 roku. Oryginalną taśmę 16 mm odnaleziono na farmie w Wisconsin. Materiał poddano następnie konserwacji i digitalizacji. Prace zostały sfinansowane przez National Film Preservation Foundation, dzięki czemu film, po ponad sześciu dekadach, ponownie może być prezentowany publiczności.

Polska premiera odbędzie się w sobotę, 12 września 2026 roku, o godz. 19.30 w Kinie Sokół w Zakopanem. Przed seansem dr Agata Zborowska opowie o niezwykłych okolicznościach powstania filmu, jego późniejszych losach oraz odnalezieniu oryginalnej taśmy.

Sam seans potrwa 88 minut. „Góralskie wesele” z 1961 roku to produkcja amerykańska, nakręcona w kolorze na taśmie 16 mm, z dźwiękiem optycznym.

Wydarzenie organizowane jest przy współpracy wielu instytucji związanych z Podhalem i ochroną dziedzictwa filmowego. Wśród współorganizatorów znalazły się między innymi Starostwo Powiatowe w Zakopanem, Tatrzańska Agencja Rozwoju, Promocji i Kultury, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Gniazdo w Zakopanem, Związek Podhalan w Północnej Ameryce oraz Związek Podhalan w Polsce im. Świętego Jana Pawła II. W projekt zaangażowane są również Chicago Film Archives, Katholieke Universiteit Leuven, Fundacja Instytut Pomiędzy oraz projekt Not-So-Ordinary.

Patronat nad polską premierą objęły Filmoteka Narodowa, Instytut Audiowizualny oraz Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem. Patronat medialny sprawują Tygodnik Podhalański, Radio Alex i Krystian Nowak.

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, jednak wcześniej trzeba zarejestrować się za pośrednictwem strony Kina Sokół.