Zakopane przez tydzień żyło folklorem. Znamy laureatów 57. Festiwalu

Przez tydzień Zakopane tętniło muzyką, tańcem i tradycją z różnych stron świata. 57. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich dobiegł końca, a podczas finału poznaliśmy wszystkich laureatów konkursów i zdobywców festiwalowych nagród.

Siedem dni wystarczyło, by Zakopane zamieniło się w miejsce spotkania kultur z odległych zakątków świata. Na scenach, w festiwalowej wiosce, podczas koncertów, warsztatów i wydarzeń towarzyszących rozbrzmiewały pieśni oraz muzyka ludowa. Były też barwne stroje, tradycyjne tańce i obrzędy. Tak zakończyła się 57. edycja Międzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich.

To wydarzenie od lat należy do najważniejszych imprez folklorystycznych w Polsce. Przez ponad pół wieku festiwal pokazuje, że tradycja nie musi być zamknięta w muzealnych gablotach. Wręcz przeciwnie, może być czymś żywym, przekazywanym kolejnym pokoleniom i wciąż na nowo odczytywanym.

W tegorocznej edycji Zakopane gościło zespoły reprezentujące różne części Europy oraz bardziej odległe regiony świata. Na festiwalowej scenie spotkały się między innymi tradycje Podhala, Karpat, Bałkanów, południa Europy, a także Afryki Zachodniej. Każda grupa przywiozła własną muzykę, taniec, stroje i opowieść o miejscu, z którego pochodzi.

Nie wszystko rozgrywało się jednak w ramach konkursowej rywalizacji. Festiwal od dawna jest przede wszystkim okazją do spotkania. Artyści, mieszkańcy i turyści mogli poznawać odmienne zwyczaje, a wspólnym językiem często okazywały się po prostu muzyka i taniec.

Złote, Srebrne i Brązowe Ciupagi

Najważniejszym momentem kończącej festiwal niedzieli był Koncert Finałowy „Górale Świata”. Wtedy ogłoszono wyniki konkursu zespołów oraz pozostałych rywalizacji festiwalowych.

W kategorii tradycyjnej najwyższe wyróżnienie otrzymał bułgarski Zespół Autentycznego Folkloru „Alino”. „Srebrna Ciupaga” trafiła do Zespołu Regionalnego Starowiejski Hyr z Polski, natomiast „Brązową Ciupagę” zdobyli Zespół Regionalny Starosądeczanie.

W kategorii artystycznie opracowanej zwyciężył węgierski Badacsony-Tördemic Folk Dance Ensemble. Drugie miejsce zajęło włoskie Città di Tempio, a trzecie portugalski Grupo Folclórico da Corredoura.

Z kolei w kategorii stylizowanej „Złotą Ciupagę” otrzymał turecki Anatolian Folklore Foundation. Srebrna nagroda przypadła rumuńskiemu Zespołowi Folklorystycznemu „Dor de Joc”, a brązowa chorwackiemu KUD Salona.

Parzenice góralskie dla wyróżnionych zespołów

Jury przyznało również specjalne wyróżnienia w formie „Parzenicy góralskiej”. Otrzymały je zespoły, które nie znalazły się w gronie zdobywców głównych nagród.

Wyróżnieni zostali: Zespół Regionalny Śwarni z Polski, Zespół Regionalny Kubioki i Sosiady z Polski, słowacki Folklore Ensemble Čačinare, Kulturalno-Artystyczne Towarzystwo „Ivan Planina” z Tarčina w Bośni i Hercegowinie, czeski Zespół Tańca Ludowego Vizovjánek oraz senegalski Ballet Saly Velingara.

Wśród nagród dodatkowych znalazła się statuetka im. Jeana Roche’a dla Città di Tempio z Włoch za wierne odtworzenie obrzędów i ich symbolicznego znaczenia.

Nagrodę im. prof. Romana Reinfussa, czyli statuetkę Żelaznego Kohuta, przyznano Zespołowi Regionalnemu Starowiejski Hyr. Doceniono autentyzm, przywiązanie do tradycji oraz sposób przedstawienia dawnych obrzędów i zwyczajów.

Muzeum Tatrzańskie im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem wyróżniło natomiast rumuński Zespół Folklorystyczny „Dor de Joc” za artystyczne przedstawienie tradycji górskiego regionu, z którego pochodzi grupa.

Nagrodę Narodowego Instytutu Dziedzictwa i Kultury Wsi otrzymali Starosądeczanie. Z kolei Nagroda Miasta Zakopane trafiła w tym roku do dwóch zespołów, Ballet Saly Velingara z Senegalu oraz Città di Tempio z Włoch.

Zbyrkadła dla najlepszych muzyków i śpiewaków

Podczas finału poznaliśmy również wyniki Międzynarodowego Konkursu Kapel, Śpiewaków i Instrumentalistów Ludowych im. Władysława Trebuni-Tutki. Laureaci otrzymali „Zbyrkadła”.

W kategorii śpiewaków ludowych pierwsze miejsce zajęła Vanya Trifonova z Bułgarii. Drugie miejsce przypadło Amelii Dudzie z Polski, a trzecie Markécie Tospišilovej z Czech.

Wśród instrumentalistów najlepszy okazał się Lamine Sissoho z Senegalu. Drugie miejsce zdobył Alessandro Zizi z Włoch, natomiast trzecie Maciej Łukaszczyk-Capowski z Polski.

W kategorii grup śpiewaczych zwyciężyła włoska grupa „Coro Gabriel”. Drugie miejsce otrzymała grupa śpiewacza działająca przy Zespole Autentycznego Folkloru „Alino” z Bułgarii, a trzecie grupa śpiewacza z Zespołu „Śwarni” z Polski.

W rywalizacji ludowych zespołów instrumentalnych, czyli kapel, pierwsze miejsce zajęła kapela Zespołu Autentycznego Folkloru „Alino”. Drugie przypadło rumuńskiemu „Trio Transilvan”, a trzecie „Muzyce Rodzinnej Kubioków z Bilska”.

Nagrodę specjalną „Sabałowe Gęśle”, przyznawaną najlepszemu instrumentaliście za wierność tradycyjnemu stylowi gry, instrumentarium i repertuarowi, otrzymał Eugeniusz Karkoszka z Polski.

Jury przyznało także szereg wyróżnień indywidualnych i zespołowych. Doceniono między innymi Jakuba Sromka za stylową interpretację muzyki własnego regionu, Kacpra Kulaka za grę na heligonce oraz Hasana Kavalliego z Turcji za grę na sipsi.

Wyróżnienia trafiły także do kapel z Ballet Saly Velingara oraz Kukonya Folk Band, a także do śpiewaków z Senegalu, Portugalii, Polski i Bośni i Hercegowiny. Jury zwróciło uwagę między innymi na tradycyjny sposób wykonywania pieśni, dobór repertuaru oraz przekazywanie podhalańskich tradycji kolejnym pokoleniom.

Nagrodę im. Mircei Cîmpeanu za wybitne wykonanie utworu instrumentalnego zgodnie z tradycją własnego regionu otrzymała kapela Zespołu Regionalnego „Starosądeczanie”.

Publiczność także wybrała swoich faworytów

Swoich zwycięzców wskazali również internauci. W plebiscycie „Górole Festiwalu 2026”, prowadzonym na oficjalnym profilu 57. MFFZG na Facebooku, najwięcej głosów zdobyli Lamija Hasić z Bośni i Hercegowiny, wybrana jako Nojpiykniyjso Górolka Festiwalu, Andrea Brandano z Włoch, która otrzymała tytuł Nojfajniyjsy Górol Festiwalu, oraz Città di Tempio, uznane za Nojsykowniyjsy Zespół Festiwalu.

Swoją nagrodę przyznali także dziennikarze akredytowani przy wydarzeniu. Tym razem wyróżnienie trafiło do Ballet Saly Velingara z Senegalu za ogromną energię oraz wyjątkowy sposób przeżywania muzyki, rytmu i emocji.

Podczas finału wręczono również nagrodę w konkursie fotograficznym „Żywioł Folkloru 2025”. W kategorii przeznaczonej dla akredytowanych dziennikarzy i fotoreporterów zwyciężył Marcin Szkodziński. Fotograf od ponad dwóch dekad dokumentuje życie Podhala, jego kulturę i najważniejsze wydarzenia. Folklor zajmuje w jego pracy szczególne miejsce, dlatego festiwal w Zakopanem jest jednym z wydarzeń, które regularnie pojawiają się w jego fotograficznej dokumentacji. Był to jego trzeci start w konkursie i po raz trzeci zakończył się zdobyciem głównej nagrody.

Jury: wysoki i wyrównany poziom

Przewodnicząca jury, dr hab. Kinga Czerwińska, profesor Uniwersytetu Śląskiego, podkreśliła wyrównany poziom tegorocznych prezentacji. Zwróciła też uwagę na dużą różnorodność zespołów, które pojawiły się w Zakopanem.

Występy pozwoliły zobaczyć różne sposoby przedstawiania tańca, śpiewu, strojów, obrzędów i zwyczajów. Zdaniem jury właśnie ta różnorodność pokazała bogactwo kultur uczestniczących w festiwalu i znaczenie troski o niematerialne dziedzictwo.

Siedem festiwalowych dni po raz kolejny pokazało, że folklor może łączyć ludzi, nawet jeśli dzielą ich tysiące kilometrów, języki i odmienne tradycje. W Zakopanem spotkały się różne historie, ale wiele z nich mówiło o tym samym, o rodzinie, wspólnocie, pamięci i przywiązaniu do własnych korzeni.

Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich przeszedł już do historii. Pozostały po nim koncerty, występy, spotkania, zdjęcia i wspomnienia uczestników oraz publiczności. A na kolejne spotkanie światowego folkloru pod Tatrami nie trzeba będzie czekać długo. Następna, 58. edycja festiwalu odbędzie się za rok.

Fot. Powiatowe Centrum Kultury w Nowym Targu